Vishnu Sahasranama is the devotional recitation of Lord Vishnu’s thousand names from the Mahabharata tradition. Devotees read it for remembrance of Vishnu, inner peace, spiritual focus and a steady daily practice.

Begin below with the complete Roman-English text; practical recitation guidance, traditional benefits and meaning follow after the full hymn.

Vishnu Sahasranama in English – Complete Roman Text

Prelude and Questions

shuklaambaradharam vishnum shashivarnam chaturbhujam | prasannavadanam dhyaayet sarvavighnopashaantaye || 1 ||

yasya dviradavaktraadyaah paarishadyaah parashshatam | vighnam nighnanti satatam vishvaksenam tamaashraye || 2 ||

vyaasam vasishthanaptaaram shakteh pautramakalmasham | paraasharaatmajam vande shukataatam taponidhim || 3 ||

vyaasaaya vishnuroopaaya vyaasaroopaaya vishnave | namo vai brahmanidhaye vaasishthaaya namo namah || 4 ||

avikaaraaya shuddhaaya nityaaya paramaatmane | sadaikarooparoopaaya vishnave sarvajishnave || 5 ||

yasya smaranamaatrena janmasamsaarabandhanaat | vimuchyate namastasmai vishnave prabhavishnave || 6 ||

om namo vishnave prabhavishnave |

shreevaishampaayana uvaacha |

shrutvaa dharmaanasheshena paavanaani cha sarvashah | yudhishthirah shaantanavam punarevaabhyabhaashata || 7 ||

yudhishthira uvaacha |

kimekam daivatam loke kim vaapyekam paraayanam | stuvantah kam kamarchantah praapnuyurmaanavaah shubham || 8 ||

ko dharmah sarvadharmaanaam bhavatah paramo matah | kim japanmuchyate janturjanmasamsaarabandhanaat || 9 ||

shree bheeshma uvaacha |

jagatprabhum devadevamanantam purushottamam | stuvannaamasahasrena purushah satatotthitah || 10 ||

tameva chaarchayannityam bhaktyaa purushamavyayam | dhyaayan stuvannamasyamshcha yajamaanastameva cha || 11 ||

anaadinidhanam vishnum sarvalokamaheshvaram | lokaadhyaksham stuvannityam sarvaduhkhaatigo bhavet || 12 ||

brahmanyam sarvadharmajnyam lokaanaam keertivardhanam | lokanaatham mahadbhootam sarvabhootabhavodbhavam || 13 ||

esha me sarvadharmaanaam dharmo'dhikatamo matah | yadbhaktyaa pundareekaaksham stavairarchennarah sadaa || 14 ||

paramam yo mahattejah paramam yo mahattapah | paramam yo mahadbrahma paramam yah paraayanam || 15 ||

pavitraanaam pavitram yo manggalaanaam cha manggalam | daivatam daivataanaam cha bhootaanaam yo'vyayah pitaa || 16 ||

yatah sarvaani bhootaani bhavantyaadiyugaagame | yasmimshcha pralayam yaanti punareva yugakshaye || 17 ||

tasya lokapradhaanasya jagannaathasya bhoopate | vishnornaamasahasram me shrinu paapabhayaapaham || 18 ||

yaani naamaani gaunaani vikhyaataani mahaatmanah | rishibhih parigeetaani taani vakshyaami bhootaye || 19 ||

rishirnaamnaam sahasrasya vedavyaaso mahaamunih | chhando'nushtup tathaa devo bhagavaan devakeesutah || 20 ||

amritaamshoodbhavo beejam shaktirdevakinandanah | trisaamaa hridayam tasya shaantyarthe viniyujyate || 21 ||

vishnum jishnum mahaavishnum prabhavishnum maheshvaram | anekaroopa daityaantam namaami purushottamam || 22 ||

asya shreevishnordivyasahasranaamastotra mahaamantrasya shree vedavyaaso bhagavaanrishih anushtup chhandah, shreemahaavishnuh paramaatmaa shreemannaaraayano devataa, amritaamshoodbhavo bhaanuriti beejam, devakeenandanah srashteti shaktih, udbhavah kshobhano deva iti paramo mantrah, shangkhabhrinnandakee chakreeti keelakam, shaarnggadhanvaa gadaadhara ityastram, rathaanggapaanirakshobhya iti netram, trisaamaa saamagassaameti kavacham, aanandam parabrahmeti yonih, ritussudarshanah kaala iti digbandhah, shree vishvaroopa iti dhyaanam, shreemahaavishnu preetyarthe sahasranaama jape viniyogah ||

Dhyana

ksheerodanvatpradeshe shuchimanivilasatsaikate mauktikaanaam maalaakluptaasanasthah sphatikamaninibhairmauktikairmanditaanggah | shubhrairabhrairadabhrairuparivirachitairmuktapeeyooshavarshai-raanandee nah puneeyaadarinalinagadaashangkhapaanirmukundah || 1 ||

bhooh paadau yasya naabhirviyadasuranilashchandra sooryau cha netre karnaavaasaah shiro dyaurmukhamapi dahano yasya vaasteyamabdhih | antahstham yasya vishvam suranarakhagagobhogigandharvadaityaih chitram ramramyate tam tribhuvanavapusham vishnumeesham namaami || 2 ||

shaantaakaaram bhujagashayanam padmanaabham suresham vishvaakaaram gaganasadrisham meghavarnam shubhaanggam | lakshmeekaantam kamalanayanam yogihriddhyaanagamyam vande vishnum bhavabhayaharam sarvalokaikanaatham || 3 ||

meghashyaamam peetakausheyavaasam shreevatsaangkam kaustubhodbhaasitaanggam | punyopetam pundareekaayataaksham vishnum vande sarvalokaikanaatham || 4 ||

namah samastabhootaanaamaadibhootaaya bhoobhrite | anekarooparoopaaya vishnave prabhavishnave || 5 ||

sashangkhachakram sakireetakundalam sapeetavastram saraseeruhekshanam | sahaaravakshahsthalashobhikaustubham namaami vishnum shirasaa chaturbhujam || 6 ||

chhaayaayaam paarijaatasya hemasimhaasanopari aaseenamambudashyaamamaayataakshamalangkritam | chandraananam chaturbaahum shreevatsaangkita vakshasam rukminee satyabhaamaabhyaam sahitam krishnamaashraye || 7 ||

The Thousand Names

vishvam vishnurvashatkaaro bhootabhavyabhavatprabhuh | bhootakridbhootabhridbhaavo bhootaatmaa bhootabhaavanah || 1 ||

pootaatmaa paramaatmaa cha muktaanaam paramaagatih | avyayah purushassaakshee kshetrajnyo'kshara eva cha || 2 ||

yogo yogavidaam netaa pradhaanapurusheshvarah | naarasimhavapuh shreemaan keshavah purushottamah || 3 ||

sarvashsharvashshivassthaanurbhootaadirnidhiravyayah | sambhavo bhaavano bhartaa prabhavah prabhureeshvarah || 4 ||

svayambhooshshambhuraadityah pushkaraaksho mahaasvanah | anaadinidhano dhaataa vidhaataa dhaaturuttamah || 5 ||

aprameyo hrisheekeshah padmanaabho'maraprabhuh | vishvakarmaa manustvashtaa sthavishthah sthaviro dhruvah || 6 ||

agraahyashshaashvatah krishno lohitaakshah pratardanah | prabhootastrikakubdhaama pavitram manggalam param || 7 ||

eeshaanah praanadah praano jyeshthah shreshthah prajaapatih | hiranyagarbho bhoogarbho maadhavo madhusoodanah || 8 ||

eeshvaro vikramee dhanvee medhaavee vikramah kramah | anuttamo duraadharshah kritajnyah kritiraatmavaan || 9 ||

sureshashsharanam sharma vishvaretaah prajaabhavah | ahassamvatsaro vyaalah pratyayassarvadarshanah || 10 ||

ajassarveshvarassiddhassiddhissarvaadirachyutah | vrishaakapirameyaatmaa sarvayogavinissritah || 11 ||

vasurvasumanaassatyassamaatmaa sammitassamah | amoghah pundareekaaksho vrishakarmaa vrishaakritih || 12 ||

rudro bahushiraa babhrurvishvayonishshuchishravaah | amritashshaashvatassthaanurvaraaroho mahaatapaah || 13 ||

sarvagassarvavidbhaanurvishvakseno janaardanah | vedo vedavidavyanggo vedaanggo vedavitkavih || 14 ||

lokaadhyakshassuraadhyaksho dharmaadhyakshah kritaakritah | chaturaatmaa chaturvyoohashchaturdamshtrashchaturbhujah || 15 ||

bhraajishnurbhojanam bhoktaa sahishnurjagadaadijah | anagho vijayo jetaa vishvayonih punarvasuh || 16 ||

upendro vaamanah praamshuramoghashshuchiroorjitah | ateendrassanggrahassargo dhritaatmaa niyamo yamah || 17 ||

vedyo vaidyassadaayogee veerahaa maadhavo madhuh | ateendriyo mahaamaayo mahotsaaho mahaabalah || 18 ||

mahaabuddhirmahaaveeryo mahaashaktirmahaadyutih | anirdeshyavapuh shreemaanameyaatmaa mahaadridhrit || 19 ||

maheshvaaso maheebhartaa shreenivaasassataamgatih | aniruddhassuraanando govindo govidaampatih || 20 ||

mareechirdamano hamsassuparno bhujagottamah | hiranyanaabhassutapaah padmanaabhah prajaapatih || 21 ||

amrityussarvadriksimhassandhaataa sandhimaan sthirah | ajo durmarshanashshaastaa vishrutaatmaa suraarihaa || 22 ||

gururgurutamo dhaama satyassatyaparaakramah | nimisho'nimishassragvee vaachaspatirudaaradheeh || 23 ||

agraneergraamaneeh shreemaannyaayo netaa sameeranah | sahasramoordhaa vishvaatmaa sahasraakshassahasrapaat || 24 ||

aavartano nivrittaatmaa samvritassampramardanah | ahassamvartako vahniranilo dharaneedharah || 25 ||

suprasaadah prasannaatmaa vishvasridvishvabhugvibhuh | satkartaa satkritassaadhurjahnurnaaraayano narah || 26 ||

asangkhyeyo'prameyaatmaa vishishtashshishtakrichchhuchih | siddhaarthassiddhasangkalpassiddhidassiddhisaadhanah || 27 ||

vrishaahee vrishabho vishnurvrishaparvaa vrishodarah | vardhano vardhamaanashcha viviktah shrutisaagarah || 28 ||

subhujo durdharo vaagmee mahendro vasudo vasuh | naikaroopo brihadroopah shipivishtah prakaashanah || 29 ||

ojastejo dyutidharah prakaashaatmaa prataapanah | riddhasspashtaaksharo mantrashchandraamshurbhaaskaradyutih || 30 ||

amritaamshoodbhavo bhaanuh shashabindussureshvarah | aushadham jagatassetussatyadharmaparaakramah || 31 ||

bhootabhavyabhavannaathah pavanah paavano'nalah | kaamahaa kaamakritkaantah kaamah kaamapradah prabhuh || 32 ||

yugaadikridyugaavarto naikamaayo mahaashanah | adrishyo vyaktaroopashcha sahasrajidanantajit || 33 ||

ishto'vishishtashshishteshtah shikhandee nahusho vrishah | krodhahaa krodhakritkartaa vishvabaahurmaheedharah || 34 ||

achyutah prathitah praanah praanado vaasavaanujah | apaamnidhiradhishthaanamapramattah pratishthitah || 35 ||

skandah skandadharo dhuryo varado vaayuvaahanah | vaasudevo brihadbhaanuraadidevah purandarah || 36 ||

ashokastaaranastaarah shoorashshaurirjaneshvarah | anukoolashshataavartah padmee padmanibhekshanah || 37 ||

padmanaabho'ravindaakshah padmagarbhashshareerabhrit | mahardhirriddho vriddhaatmaa mahaaksho garudadhvajah || 38 ||

atulashsharabho bheemassamayajnyo havirharih | sarvalakshanalakshanyo lakshmeevaan samitinyjayah || 39 ||

viksharo rohito maargo heturdaamodarassahah | maheedharo mahaabhaago vegavaanamitaashanah || 40 ||

udbhavah kshobhano devah shreegarbhah parameshvarah | karanam kaaranam kartaa vikartaa gahano guhah || 41 ||

vyavasaayo vyavasthaanah samsthaanah sthaanado dhruvah | parardhih paramaspashtastushtah pushtashshubhekshanah || 42 ||

raamo viraamo virajo maargo neyo nayo'nayah | veerashshaktimataam shreshtho dharmo dharmaviduttamah || 43 ||

vaikunthah purushah praanah praanadah pranavah prithuh | hiranyagarbhashshatrughno vyaapto vaayuradhokshajah || 44 ||

ritussudarshanah kaalah parameshthee parigrahah | ugrassamvatsaro daksho vishraamo vishvadakshinah || 45 ||

vistaarassthaavarasthaanuh pramaanam beejamavyayam | artho'nartho mahaakosho mahaabhogo mahaadhanah || 46 ||

anirvinnassthavishtho bhoordharmayoopo mahaamakhah | nakshatranemirnakshatree kshamah kshaamassameehanah || 47 ||

yajnya ijyo mahejyashcha kratussatram sataamgatih | sarvadarshee vimuktaatmaa sarvajnyo jnyaanamuttamam || 48 ||

suvratassumukhassookshmah sughoshassukhadassuhrit | manoharo jitakrodho veerabaahurvidaaranah || 49 ||

svaapanassvavasho vyaapee naikaatmaa naikakarmakrit | vatsaro vatsalo vatsee ratnagarbho dhaneshvarah || 50 ||

dharmagubdharmakriddharmee sadasatksharamaksharam | avijnyaataa sahasraamshurvidhaataa kritalakshanah || 51 ||

gabhastinemissattvasthassimho bhootamaheshvarah | aadidevo mahaadevo devesho devabhridguruh || 52 ||

uttaro gopatirgoptaa jnyaanagamyah puraatanah | shareerabhootabhridbhoktaa kapeendro bhooridakshinah || 53 ||

somapo'mritapassomah purujitpurusattamah | vinayo jayassatyasandho daashaarhassaattvataampatih || 54 ||

jeevo vinayitaa saakshee mukundo'mitavikramah | ambhonidhiranantaatmaa mahodadhishayo'ntakah || 55 ||

ajo mahaarhassvaabhaavyo jitaamitrah pramodanah | aanando nandano nandassatyadharmaa trivikramah || 56 ||

maharshih kapilaachaaryah kritajnyo medineepatih | tripadastridashaadhyaksho mahaashringgah kritaantakrit || 57 ||

mahaavaraaho govindassushenah kanakaanggadee | guhyo gabheero gahano guptashchakragadaadharah || 58 ||

vedhaassvaanggo'jitah krishno dridhassangkarshano'chyutah | varuno vaaruno vrikshah pushkaraaksho mahaamanaah || 59 ||

bhagavaan bhagahaa''nandee vanamaalee halaayudhah | aadityo jyotiraadityassahishnurgatisattamah || 60 ||

sudhanvaa khandaparashurdaaruno dravinapradah | divispriksarvadrigvyaaso vaachaspatirayonijah || 61 ||

trisaamaa saamagassaama nirvaanam bheshajam bhishak | sannyaasakrichchhamashshaanto nishthaa shaantih paraayanam || 62 ||

shubhaanggashshaantidassrashtaa kumudah kuvaleshayah | gohito gopatirgoptaa vrishabhaaksho vrishapriyah || 63 ||

anivartee nivrittaatmaa sangksheptaa kshemakrichchhivah | shreevatsavakshaah shreevaasah shreepatih shreemataamvarah || 64 ||

shreedah shreeshah shreenivaasah shreenidhih shreevibhaavanah | shreedharah shreekarah shreyah shreemaan lokatrayaashrayah || 65 ||

svakshassvanggashshataanando nandirjyotirganeshvarah | vijitaatmaa vidheyaatmaa satkeertishchhinnasamshayah || 66 ||

udeernassarvatashchakshuraneeshashshaashvatasthirah | bhooshayo bhooshano bhootirvishokashshokanaashanah || 67 ||

archishmaanarchitah kumbho vishuddhaatmaa vishodhanah | aniruddho'pratirathah pradyumno'mitavikramah || 68 ||

kaalaneminihaa veerashshaurishshoorajaneshvarah | trilokaatmaa trilokeshah keshavah keshihaa harih || 69 ||

kaamadevah kaamapaalah kaamee kaantah kritaagamah | anirdeshyavapurvishnurveero'nanto dhananyjayah || 70 ||

brahmanyo brahmakridbrahmaa brahma brahmavivardhanah | brahmavidbraahmano brahmee brahmajnyo braahmanapriyah || 71 ||

mahaakramo mahaakarmaa mahaatejaa mahoragah | mahaakraturmahaayajvaa mahaayajnyo mahaahavih || 72 ||

stavyasstavapriyasstotram stutisstotaa ranapriyah | poornah poorayitaa punyah punyakeertiranaamayah || 73 ||

manojavasteerthakaro vasuretaa vasupradah | vasuprado vaasudevo vasurvasumanaa havih || 74 ||

sadgatissatkritissattaa sadbhootissatparaayanah | shooraseno yadushreshthassannivaasassuyaamunah || 75 ||

bhootaavaaso vaasudevah sarvaasunilayo'nalah | darpahaa darpado'dripto durdharo'thaaparaajitah || 76 ||

vishvamoortirmahaamoortirdeeptamoortiramoortimaan | anekamoortiravyaktashshatamoortishshataananah || 77 ||

eko naikasstavah kah kim yattatpadamanuttamam | lokabandhurlokanaatho maadhavo bhaktavatsalah || 78 ||

suvarnavarno hemaanggo varaanggashchandanaanggadee | veerahaa vishamashshoonyo ghritaasheerachalashchalah || 79 ||

amaanee maanado maanyo lokasvaamee trilokadhrit | sumedhaa medhajo dhanyassatyamedhaa dharaadharah || 80 ||

tejovrisho dyutidharassarvashastrabhritaam varah | pragraho nigraho vyagro naikashringgo gadaagrajah || 81 ||

chaturmoortishchaturbaahushchaturvyoohashchaturgatih | chaturaatmaa chaturbhaavashchaturvedavidekapaat || 82 ||

samaavarto'nivrittaatmaa durjayo duratikramah | durlabho durgamo durgo duraavaaso duraarihaa || 83 ||

shubhaanggo lokasaaranggassutantustantuvardhanah | indrakarmaa mahaakarmaa kritakarmaa kritaagamah || 84 ||

udbhavassundarassundo ratnanaabhassulochanah | arko vaajasanashshringgee jayantassarvavijjayee || 85 ||

suvarnabindurakshobhyassarvavaageeshvareshvarah | mahaahrado mahaagarto mahaabhooto mahaanidhih || 86 ||

kumudah kundarah kundah parjanyah paavano'nilah | amritaamsho'mritavapussarvajnyassarvatomukhah || 87 ||

sulabhassuvratassiddhah shatrujichchhatrutaapanah | nyagrodhodumbaro'shvatthashchaanooraandhranishoodanah || 88 ||

sahasraarchissaptajihvassaptaidhaassaptavaahanah | amoortiranagho'chintyo bhayakridbhayanaashanah || 89 ||

anurbrihatkrishah sthoolo gunabhrinnirguno mahaan | adhritah svadhritassvaasthyah praagvamsho vamshavardhanah || 90 ||

bhaarabhritkathito yogee yogeeshassarvakaamadah | aashramah shramanah kshaamah suparno vaayuvaahanah || 91 ||

dhanurdharo dhanurvedo dando damayitaa damah | aparaajitassarvasaho niyantaa niyamo yamah || 92 ||

sattvavaan saattvikassatyassatyadharmaparaayanah | abhipraayah priyaarho'rhah priyakritpreetivardhanah || 93 ||

vihaayasagatirjyotissuruchirhutabhugvibhuh | ravirvilochanassooryassavitaa ravilochanah || 94 ||

ananto hutabhugbhoktaa sukhado naikajo'grajah | anirvinnassadaamarshee lokaadhishthaanamadbhutah || 95 ||

sanaatsanaatanatamah kapilah kapiravyayah | svastidassvastikritsvasti svastibhuksvastidakshinah || 96 ||

araudrah kundalee chakree vikramyoorjitashaasanah | shabdaatigashshabdasahah shishirashsharvareekarah || 97 ||

akroorah peshalo daksho dakshinah kshaminaamvarah | vidvattamo veetabhayah punyashravanakeertanah || 98 ||

uttaarano dushkritihaa punyo dussvapnanaashanah | veerahaa rakshanassanto jeevanam paryavasthitah || 99 ||

anantaroopo'nantashreerjitamanyurbhayaapahah | chaturashro gabheeraatmaa vidisho vyaadisho dishah || 100 ||

anaadirbhoorbhuvo lakshmeessuveero ruchiraanggadah | janano janajanmaadirbheemo bheemaparaakramah || 101 ||

aadhaaranilayo dhaataa pushpahaasah prajaagarah | oordhvagassatpathaachaarah praanadah pranavah panah || 102 ||

pramaanam praananilayah praanabhritpraanajeevanah | tattvam tattvavidekaatmaa janmamrityujaraatigah || 103 ||

bhoorbhuvassvastarustaarassavitaa prapitaamahah | yajnyo yajnyapatiryajvaa yajnyaanggo yajnyavaahanah || 104 ||

yajnyabhridyajnyakridyajnyee yajnyabhugyajnyasaadhanah | yajnyaantakridyajnyaguhyamannamannaada eva cha || 105 ||

aatmayonissvayanyjaato vaikhaanassaamagaayanah | devakeenandanassrashtaa kshiteeshah paapanaashanah || 106 ||

shangkhabhrinnandakee chakree shaarnggadhanvaa gadaadharah | rathaanggapaanirakshobhyassarvapraharanaayudhah || 107 ||

shreesarvapraharanaayudha om nama iti |

vanamaalee gadee shaarnggee shangkhee chakree cha nandakee | shreemaannaaraayano vishnurvaasudevo'bhirakshatu || 108 ||

Closing Verses and Phalashruti

shree bheeshma uvaacha |

iteedam keertaneeyasya keshavasya mahaatmanah | naamnaam sahasram divyaanaamasheshena prakeertitam || 1 ||

ya idam shrinuyaannityam yashchaapi parikeertayet | naa'shubham praapnuyaatkinychitso'mutreha cha maanavah || 2 ||

vedaantago braahmanassyaat kshatriyo vijayee bhavet | vaishyo dhanasamriddhassyaachchhoodrassukhamavaapnuyaat || 3 ||

dharmaarthee praapnuyaaddharmamarthaarthee chaarthamaapnuyaat | kaamaanavaapnuyaatkaamee prajaarthee chaapnuyaatprajaah || 4 ||

bhaktimaan yassadotthaaya shuchistadgatamaanasah | sahasram vaasudevasya naamnaametatprakeertayet || 5 ||

yashah praapnoti vipulam yaati praadhaanyameva cha | achalaam shriyamaapnoti shreyah praapnotyanuttamam || 6 ||

na bhayam kvachidaapnoti veeryam tejashcha vindati | bhavatyarogo dyutimaanbalaroopagunaanvitah || 7 ||

rogaarto muchyate rogaadbaddho muchyeta bandhanaat | bhayaanmuchyeta bheetastu muchyetaapanna aapadah || 8 ||

durgaanyatitaratyaashu purushah purushottamam | stuvannaamasahasrena nityam bhaktisamanvitah || 9 ||

vaasudevaashrayo martyo vaasudevaparaayanah | sarvapaapavishuddhaatmaa yaati brahma sanaatanam || 10 ||

na vaasudevabhaktaanaamashubham vidyate kvachit | janmamrityujaraavyaadhibhayam naivopajaayate || 11 ||

imam stavamadheeyaanah shraddhaabhaktisamanvitah | yujyetaatmaa sukhakshaanti shreedhritismritikeertibhih || 12 ||

na krodho na cha maatsaryam na lobho naashubhaamatih | bhavanti krita punyaanaam bhaktaanaam purushottame || 13 ||

dyaussachandraarkanakshatram kham disho bhoormahodadhih | vaasudevasya veeryena vidhritaani mahaatmanah || 14 ||

sa suraasuragandharvam sayakshoragaraakshasam | jagadvashe vartatedam krishnasya sacharaacharam || 15 ||

indriyaani mano buddhissattvam tejo balam dhritih | vaasudevaatmakaanyaahuh kshetram kshetrajnya eva cha || 16 ||

sarvaagamaanaamaachaarah prathamam parikalpitah | aachaaraprabhavo dharmo dharmasya prabhurachyutah || 17 ||

rishayah pitaro devaa mahaabhootaani dhaatavah | janggamaajanggamam chedam jagannaaraayanodbhavam || 18 ||

yogo jnyaanam tathaa saangkhyam vidyaashshilpaadi karma cha | vedaashshaastraani vijnyaanametatsarvam janaardanaat || 19 ||

eko vishnurmahadbhootam prithagbhootaanyanekashah | treenlokaanvyaapya bhootaatmaa bhungkte vishvabhugavyayah || 20 ||

imam stavam bhagavato vishnorvyaasena keertitam | pathedya ichchhetpurushah shreyah praaptum sukhaani cha || 21 ||

vishveshvaramajam devam jagatah prabhumavyayam | bhajanti ye pushkaraaksham na te yaanti paraabhavam || 22 ||

na te yaanti paraabhavam om nama iti |

arjuna uvaacha |

padmapatravishaalaaksha padmanaabha surottama | bhaktaanaamanuraktaanaam traataa bhava janaardana || 23 ||

shree bhagavaanuvaacha |

yo maam naamasahasrena stotumichchhati paandava | so'hamekena shlokena stuta eva na samshayah || 24 ||

stuta eva na samshaya om nama iti |

vyaasa uvaacha |

vaasanaadvaasudevasya vaasitam te jagattrayam | sarvabhootanivaaso'si vaasudeva namo'stu te || 25 ||

shree vaasudeva namo'stuta om nama iti |

paarvatyuvaacha |

kenopaayena laghunaa vishnornaamasahasrakam | pathyate panditairnityam shrotumichchhaamyaham prabho || 26 ||

eeshvara uvaacha |

shreeraama raama raameti rame raame manorame | sahasranaama tattulyam raama naama varaanane || 27 ||

shreeraamanaama varaanana om nama iti |

brahmovaacha |

namo'stvanantaaya sahasramoortaye sahasrapaadaakshishirorubaahave | sahasranaamne purushaaya shaashvate sahasrakoteeyugadhaarine namah || 28 ||

sahasrakoteeyugadhaarine om nama iti |

sanyjaya uvaacha |

yatra yogeshvarah krishno yatra paartho dhanurdharah | tatra shreervijayo bhootirdhruvaa neetirmatirmama || 29 ||

shree bhagavaanuvaacha |

ananyaashchintayanto maam ye janaah paryupaasate | teshaam nityaabhiyuktaanaam yogakshemam vahaamyaham || 30 ||

paritraanaaya saadhoonaam vinaashaaya cha dushkritaam | dharmasamsthaapanaarthaaya sambhavaami yuge yuge || 31 ||

aartaa vishannaashshithilaashcha bheetaah ghoreshu cha vyaadhishu vartamaanaah | sangkeertya naaraayanashabdamaatram vimuktaduhkhaassukhino bhavanti || 32 ||

Additional Verses and Colophon

yadakshara padabhrashtam maatraaheenam tu yadbhavet | tatsarvam kshamyataam deva naaraayana namo'stu te ||

kaayena vaachaa manasendriyairvaa buddhyaatmanaa vaa prakritessvabhaavaat | karomi yadyatsakalam parasmai naaraayanaayeti samarpayaami ||

iti shreemahaabhaarate shatasahasrikaayaam samhitaayaam vaiyaasikyaam anushaasanaparvaantargata anushaasanikaparvani mokshadharme bheeshma yudhishthira samvaade shree vishnordivyasahasranaamastotram naama ekonapanychaashadadhikashatatamo'dhyaayah |

How Vishnu Sahasranama Is Traditionally Recited

Choose a clean, quiet place, sit comfortably and remember Lord Vishnu before beginning. Start with the prelude and dhyana, then continue through the thousand names, Uttarapithika, additional prayers and colophon in order.

Use the section jump links only to find your place; during recitation, read continuously and pause at complete verses. After finishing, sit quietly for a moment or offer a simple prayer. The Roman spelling is a reading aid, not a substitute for trained Sanskrit pronunciation.

  1. Prepare a calm place

    Bathe if convenient, or wash your hands and face, wear clean clothes and choose a seat where the long recitation can continue without hurry. Facing east or north is customary in some homes, but sincere attention matters more than direction.

  2. Remember Lord Vishnu

    An image of Vishnu is optional. If available, light a diya or incense safely and offer a flower, tulsi leaf, water or fruit according to your family practice. Join your hands and remember Vishnu before making a brief intention for the recitation.

  3. Begin with the opening prayers

    Start at the first line rather than jumping directly to the names. Read the invocations, Yudhishthira-Bhishma dialogue, nyasa material where retained, and dhyana so the complete source sequence is respected.

  4. Read the complete Sahasranama

    Continue through all thousand names at an even pace. Pause at verse endings, use the internal section links only to recover your place, and do not treat the names as a race. If needed, divide the long text into consecutive sections and resume without changing their order.

  5. Conclude the path

    Complete the Uttarapithika, additional prayers and colophon. Then sit quietly, offer the merit of the recitation to Vishnu, and close with pranam. A short aarti or distribution of simple prasada may be added, but neither is required for personal reading.

Traditional Benefits of Vishnu Sahasranama

In Vaishnava devotion, Vishnu Sahasranama is traditionally believed to support peace of mind, concentration, remembrance of the divine and steadiness during difficult periods. Devotees commonly use the thousand names to deepen Vishnu bhakti and maintain devotional discipline.

The phalashruti describes auspicious outcomes in the language of sacred tradition. These are devotional beliefs rather than guaranteed material, medical or supernatural results.

Remembrance of Vishnu

Moving through the thousand names keeps attention on Vishnu's qualities, forms and cosmic presence, making nama-smarana the central purpose of the practice.

Inner peace and clearer thought

The measured rhythm of a long recitation is traditionally associated with calming mental agitation and turning thought toward what is auspicious and sustaining.

Spiritual discipline

Regular reading develops continuity, patience and the habit of returning to prayer even when circumstances are unsettled.

Protection and well-being

The phalashruti speaks of freedom from fear, adversity and affliction. Devotees receive these lines as prayers for divine protection and well-being, not as guaranteed outcomes.

Peace within the household

Families sometimes recite or listen together as a shared Vishnu practice, praying for harmony, mutual patience and an atmosphere centered on remembrance.

Support during difficult periods

Because the hymn repeatedly presents Vishnu as refuge, devotees often turn to it when they need steadiness, perspective and faith while meeting responsibilities.

When Can Vishnu Sahasranama Be Recited?

Vishnu Sahasranama may be recited daily or whenever a longer Vishnu prayer fits your worship routine. Morning and evening are commonly chosen because they allow an unhurried practice, but the hymn imposes no compulsory clock time.

Ekadashi and other Vishnu-focused observances are customary occasions for the path. One complete reading is a sound practice; no extra repetition count is required unless it belongs to a tradition you already follow.

Meaning and Structure of Vishnu Sahasranama

Prelude and Questions

The opening invokes auspiciousness, honors Vyasa and Vishnu, and establishes the Mahabharata dialogue. Yudhishthira asks Bhishma about the supreme refuge, the highest dharma, and the recitation through which a person may become free from worldly bondage. Bhishma answers by directing attention to the thousand names of the imperishable Lord.

Dhyana

The meditation verses contemplate Vishnu through cosmic and iconic imagery: reclining on the serpent, lotus-eyed, bearing conch, discus and mace, adorned with Shrivatsa and Kaustubha, and present as the form of the three worlds. These verses prepare the mind before the sequence of names.

The Thousand Names

The central verses praise Vishnu through a continuous succession of names. Each name points to an attribute, relation, activity, cosmic function, form, or theological understanding of the divine—from Vishvam, the universe, and Vishnu, the all-pervading, through names associated with preservation, knowledge, time, compassion, sovereignty, and liberation. The Roman text keeps these names in their source order rather than rearranging them as an alphabetical list.

Closing Verses and Phalashruti

The Uttarapithika describes the devotional significance traditionally attached to hearing and reciting the names. It also records further dialogue and familiar concluding verses. Statements of outcomes belong to the hymn’s traditional devotional voice; they are not guarantees of material, medical, or supernatural results.

Additional Verses and Colophon

The final prayers ask forgiveness for errors in letters or meter and dedicate one’s actions to Narayana. The colophon identifies the Mahabharata setting and closes the complete stored recension.

About Vishnu Sahasranama

Vishnu Sahasranama means “the thousand names of Vishnu.” In the Mahabharata setting, Bhishma gives the hymn to Yudhishthira while answering questions about the highest refuge and the most sustaining form of dharma.

A sahasranama is not merely a vocabulary list. Its names are woven into metrical verses, surrounded by a prelude, meditation, dialogue and phalashruti. That full architecture is retained here so English readers can follow the work as a stotra rather than as a detached name list.

Frequently Asked Questions

Devotees recite it to remember Vishnu’s thousand names, cultivate peace and focus, and sustain a regular Vaishnava devotional practice.

Yes. Daily recitation is common, although no single schedule is compulsory on this page. Choose a quiet time you can maintain respectfully.

No elaborate setup is required for simple personal reading. A clean place, calm attention and respectful remembrance of Vishnu are sufficient.

Yes. It uses plain English letters and section links for a long recitation. Listening to a trained reciter can further improve pronunciation.

No. This is the metrical hymn. A Sahasranamavali usually presents individual names for archana with a salutation attached.

One complete, attentive recitation is a normal devotional practice. This page does not prescribe an additional fixed count; follow your family or teacher's tradition if you have one.

You may pause at a section boundary and resume from the next section later. Keep the source order and complete the remaining portion rather than selecting random passages as a substitute for the full path.

Read slowly and sincerely from the simple Roman text, avoiding rushed guessing. Listening to a careful traditional recitation can gradually improve unfamiliar names and consonant clusters.

No. Ekadashi is a widely observed Vishnu-focused occasion, but Vishnu Sahasranama may be recited daily or whenever you can give the text calm attention.

Original Sanskrit

Open this optional reference to view the complete unchanged Devanagari text from the Hindi source.

Show original Devanagari text
॥ पूर्वपीठिका ॥
शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् । प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥ १ ॥
यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परश्शतम् । विघ्नं निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनं तमाश्रये ॥ २ ॥
व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् । पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम् ॥ ३ ॥
व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे । नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः ॥ ४ ॥
अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने । सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे ॥ ५ ॥
यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् । विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ॥ ६ ॥
ओं नमो विष्णवे प्रभविष्णवे ।
श्रीवैशम्पायन उवाच ।
श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः । युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ७ ॥
युधिष्ठिर उवाच ।
किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् । स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥ ८ ॥
को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः । किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥ ९ ॥
श्री भीष्म उवाच ।
जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् । स्तुवन्नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥ १० ॥
तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् । ध्यायन् स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥ ११ ॥
अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् । लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥ १२ ॥
ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् । लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥ १३ ॥
एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः । यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥ १४ ॥
परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः । परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥ १५ ॥
पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् । दैवतं दैवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥ १६ ॥
यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे । यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥ १७ ॥
तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते । विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम् ॥ १८ ॥
यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः । ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥ १९ ॥
ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः । छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः ॥ २० ॥
अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकिनन्दनः । त्रिसामा हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते ॥ २१ ॥
विष्णुं जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् । अनेकरूप दैत्यान्तं नमामि पुरुषोत्तमम् ॥ २२ ॥
अस्य श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य श्री वेदव्यासो भगवानृषिः अनुष्टुप् छन्दः, श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता, अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम्, देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः, उद्भवः क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः, शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम्, शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम्, रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम्, त्रिसामा सामगस्सामेति कवचम्, आनन्दं परब्रह्मेति योनिः, ऋतुस्सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः, श्री विश्वरूप इति ध्यानम्, श्रीमहाविष्णु प्रीत्यर्थे सहस्रनाम जपे विनियोगः ॥
ध्यानम् ।
क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते मौक्तिकानां मालाक्लुप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः । शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षै-रानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदाशङ्खपाणिर्मुकुन्दः ॥ १ ॥
भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्र सूर्यौ च नेत्रे कर्णावासाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः । अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैः चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवनवपुषं विष्णुमीशं नमामि ॥ २ ॥
शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाकारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् । लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्ध्यानगम्यं वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥ ३ ॥
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् । पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ ४ ॥
नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते । अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥ ५ ॥
सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् । सहारवक्षःस्थलशोभिकौस्तुभं नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ॥ ६ ॥
छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलङ्कृतम् । चन्द्राननं चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कित वक्षसं रुक्मिणी सत्यभामाभ्यां सहितं कृष्णमाश्रये ॥ ७ ॥
हरिः ओं ।
विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः । भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥ १ ॥
पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमागतिः । अव्ययः पुरुषस्साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥ २ ॥
योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः । नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥ ३ ॥
सर्वश्शर्वश्शिवस्स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥ ४ ॥
स्वयम्भूश्शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥ ५ ॥
अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः । विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥ ६ ॥
अग्राह्यश्शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः । प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ ७ ॥
ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥ ८ ॥
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः । अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥ ९ ॥
सुरेशश्शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः । अहस्संवत्सरो व्यालः प्रत्ययस्सर्वदर्शनः ॥ १० ॥
अजस्सर्वेश्वरस्सिद्धस्सिद्धिस्सर्वादिरच्युतः । वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिस्सृतः ॥ ११ ॥
वसुर्वसुमनास्सत्यस्समात्मा सम्मितस्समः । अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ १२ ॥
रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिश्शुचिश्रवाः । अमृतश्शाश्वतस्स्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥ १३ ॥
सर्वगस्सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः । वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः ॥ १४ ॥
लोकाध्यक्षस्सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दम्ष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥ १५ ॥
भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः । अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥ १६ ॥
उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघश्शुचिरूर्जितः । अतीन्द्रस्सङ्ग्रहस्सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥ १७ ॥
वेद्यो वैद्यस्सदायोगी वीरहा माधवो मधुः । अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥ १८ ॥
महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः । अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृत् ॥ १९ ॥
महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासस्सतांगतिः । अनिरुद्धस्सुरानन्दो गोविन्दो गोविदांपतिः ॥ २० ॥
मरीचिर्दमनो हंसस्सुपर्णो भुजगोत्तमः । हिरण्यनाभस्सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥ २१ ॥
अमृत्युस्सर्वदृक्सिंहस्सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः । अजो दुर्मर्षणश्शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥ २२ ॥
गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यस्सत्यपराक्रमः । निमिषोऽनिमिषस्स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥ २३ ॥
अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान्न्यायो नेता समीरणः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षस्सहस्रपात् ॥ २४ ॥
आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतस्सम्प्रमर्दनः । अहस्संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥ २५ ॥
सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वसृड्विश्वभुग्विभुः । सत्कर्ता सत्कृतस्साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥ २६ ॥
असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टश्शिष्टकृच्छुचिः । सिद्धार्थस्सिद्धसङ्कल्पस्सिद्धिदस्सिद्धिसाधनः ॥ २७ ॥
वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः । वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ २८ ॥
सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः । नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥ २९ ॥
ओजस्तेजो द्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः । ऋद्धस्स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥ ३० ॥
अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुस्सुरेश्वरः । औषधं जगतस्सेतुस्सत्यधर्मपराक्रमः ॥ ३१ ॥
भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः । कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥ ३२ ॥
युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः । अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥ ३३ ॥
इष्टोऽविशिष्टश्शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः । क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥ ३४ ॥
अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः । अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥ ३५ ॥
स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः । वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥ ३६ ॥
अशोकस्तारणस्तारः शूरश्शौरिर्जनेश्वरः । अनुकूलश्शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥ ३७ ॥
पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भश्शरीरभृत् । महर्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥ ३८ ॥
अतुलश्शरभो भीमस्समयज्ञो हविर्हरिः । सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥ ३९ ॥
विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरस्सहः । महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥ ४० ॥
उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः । करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥
व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः । परर्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टश्शुभेक्षणः ॥ ४२ ॥
रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः । वीरश्शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ ४३ ॥
वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः । हिरण्यगर्भश्शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ ४४ ॥
ऋतुस्सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः । उग्रस्संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥ ४५ ॥
विस्तारस्स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् । अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥ ४६ ॥
अनिर्विण्णस्स्थविष्ठो भूर्धर्मयूपो महामखः । नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामस्समीहनः ॥ ४७ ॥
यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुस्सत्रं सतांगतिः । सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥ ४८ ॥
सुव्रतस्सुमुखस्सूक्ष्मः सुघोषस्सुखदस्सुहृत् । मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥ ४९ ॥
स्वापनस्स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् । वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥ ५० ॥
धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् । अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥ ५१ ॥
गभस्तिनेमिस्सत्त्वस्थस्सिंहो भूतमहेश्वरः । आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥ ५२ ॥
उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः । शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥ ५३ ॥
सोमपोऽमृतपस्सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः । विनयो जयस्सत्यसन्धो दाशार्हस्सात्त्वताम्पतिः ॥ ५४ ॥
जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः । अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ ५५ ॥
अजो महार्हस्स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः । आनन्दो नन्दनो नन्दस्सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥ ५६ ॥
महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः । त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥ ५७ ॥
महावराहो गोविन्दस्सुषेणः कनकाङ्गदी । गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥ ५८ ॥
वेधास्स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढस्सङ्कर्षणोऽच्युतः । वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥ ५९ ॥
भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः । आदित्यो ज्योतिरादित्यस्सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥ ६० ॥
सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः । दिविस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥ ६१ ॥
त्रिसामा सामगस्साम निर्वाणं भेषजं भिषक् । सन्न्यासकृच्छमश्शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥ ६२ ॥
शुभाङ्गश्शान्तिदस्स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः । गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥ ६३ ॥
अनिवर्ती निवृत्तात्मा सङ्क्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः । श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥ ६४ ॥
श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः । श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमान् लोकत्रयाश्रयः ॥ ६५ ॥
स्वक्षस्स्वङ्गश्शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः । विजितात्मा विधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥ ६६ ॥
उदीर्णस्सर्वतश्चक्षुरनीशश्शाश्वतस्थिरः । भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकश्शोकनाशनः ॥ ६७ ॥
अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः । अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ ६८ ॥
कालनेमिनिहा वीरश्शौरिश्शूरजनेश्वरः । त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥ ६९ ॥
कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः । अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥ ७० ॥
ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः । ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥ ७१ ॥
महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः । महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥ ७२ ॥
स्तव्यस्स्तवप्रियस्स्तोत्रम् स्तुतिस्स्तोता रणप्रियः । पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥ ७३ ॥
मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः । वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥ ७४ ॥
सद्गतिस्सत्कृतिस्सत्ता सद्भूतिस्सत्परायणः । शूरसेनो यदुश्रेष्ठस्सन्निवासस्सुयामुनः ॥ ७५ ॥
भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः । दर्पहा दर्पदोऽदृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥ ७६ ॥
विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् । अनेकमूर्तिरव्यक्तश्शतमूर्तिश्शताननः ॥ ७७ ॥
एको नैकस्स्तवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम् । लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥ ७८ ॥
सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी । वीरहा विषमश्शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥ ७९ ॥
अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृत् । सुमेधा मेधजो धन्यस्सत्यमेधा धराधरः ॥ ८० ॥
तेजोवृषो द्युतिधरस्सर्वशस्त्रभृतां वरः । प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥ ८१ ॥
चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः । चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥ ८२ ॥
समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः । दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥ ८३ ॥
शुभाङ्गो लोकसारङ्गस्सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः । इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥ ८४ ॥
उद्भवस्सुन्दरस्सुन्दो रत्ननाभस्सुलोचनः । अर्को वाजसनश्शृङ्गी जयन्तस्सर्वविज्जयी ॥ ८५ ॥
सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यस्सर्ववागीश्वरेश्वरः । महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥ ८६ ॥
कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः । अमृतांशोऽमृतवपुस्सर्वज्ञस्सर्वतोमुखः ॥ ८७ ॥
सुलभस्सुव्रतस्सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः । न्यग्रोधोदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥ ८८ ॥
सहस्रार्चिस्सप्तजिह्वस्सप्तैधास्सप्तवाहनः । अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ ८९ ॥
अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् । अधृतः स्वधृतस्स्वास्थ्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥ ९० ॥
भारभृत्कथितो योगी योगीशस्सर्वकामदः । आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ ९१ ॥
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः । अपराजितस्सर्वसहो नियन्ता नियमो यमः ॥ ९२ ॥
सत्त्ववान् सात्त्विकस्सत्यस्सत्यधर्मपरायणः । अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः ॥ ९३ ॥
विहायसगतिर्ज्योतिस्सुरुचिर्हुतभुग्विभुः । रविर्विलोचनस्सूर्यस्सविता रविलोचनः ॥ ९४ ॥
अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः । अनिर्विण्णस्सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥ ९५ ॥
सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः । स्वस्तिदस्स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥ ९६ ॥
अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः । शब्दातिगश्शब्दसहः शिशिरश्शर्वरीकरः ॥ ९७ ॥
अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः । विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥ ९८ ॥
उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुस्स्वप्ननाशनः । वीरहा रक्षणस्सन्तो जीवनं पर्यवस्थितः ॥ ९९ ॥
अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः । चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥ १०० ॥
अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीस्सुवीरो रुचिराङ्गदः । जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥ १०१ ॥
आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः । ऊर्ध्वगस्सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥ १०२ ॥
प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः । तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥ १०३ ॥
भूर्भुवस्स्वस्तरुस्तारस्सविता प्रपितामहः । यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥ १०४ ॥
यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः । यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥ १०५ ॥
आत्मयोनिस्स्वयञ्जातो वैखानस्सामगायनः । देवकीनन्दनस्स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥ १०६ ॥
शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यस्सर्वप्रहरणायुधः ॥ १०७ ॥
श्रीसर्वप्रहरणायुध ओं नम इति ।
वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी । श्रीमान्नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥ १०८ ॥
॥ उत्तरपीठिका ॥
श्री भीष्म उवाच ।
इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः । नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥ १ ॥
य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् । नाऽशुभं प्राप्नुयात्किञ्चित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥ २ ॥
वेदान्तगो ब्राह्मणस्स्यात् क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यो धनसमृद्धस्स्याच्छूद्रस्सुखमवाप्नुयात् ॥ ३ ॥
धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् । कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाः ॥ ४ ॥
भक्तिमान् यस्सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः । सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत् ॥ ५ ॥
यशः प्राप्नोति विपुलं याति प्राधान्यमेव च । अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ६ ॥
न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति । भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः ॥ ७ ॥
रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः ॥ ८ ॥
दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् । स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥ ९ ॥
वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः । सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १० ॥
न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् । जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥ ११ ॥
इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः । युज्येतात्मा सुखक्षान्ति श्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥ १२ ॥
न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभामतिः । भवन्ति कृत पुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥ १३ ॥
द्यौस्सचन्द्रार्कनक्षत्रं खं दिशो भूर्महोदधिः । वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥ १४ ॥
स सुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् । जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम् ॥ १५ ॥
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिस्सत्त्वं तेजो बलं धृतिः । वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥ १६ ॥
सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पितः । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १७ ॥
ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः । जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम् ॥ १८ ॥
योगो ज्ञानं तथा साङ्ख्यं विद्याश्शिल्पादि कर्म च । वेदाश्शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥ १९ ॥
एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः । त्रीन्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥ २० ॥
इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् । पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥ २१ ॥
विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभुमव्ययम् । भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम् ॥ २२ ॥
न ते यान्ति पराभवम् ओं नम इति ।
अर्जुन उवाच ।
पद्मपत्रविशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम । भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन ॥ २३ ॥
श्री भगवानुवाच ।
यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव । सोऽहमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः ॥ २४ ॥
स्तुत एव न संशय ओं नम इति ।
व्यास उवाच ।
वासनाद्वासुदेवस्य वासितं ते जगत्त्रयम् । सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ २५ ॥
श्री वासुदेव नमोऽस्तुत ओं नम इति ।
पार्वत्युवाच ।
केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् । पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ २६ ॥
ईश्वर उवाच ।
श्रीराम राम रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं राम नाम वरानने ॥ २७ ॥
श्रीरामनाम वरानन ओं नम इति ।
ब्रह्मोवाच ।
नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे । सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटीयुगधारिणे नमः ॥ २८ ॥
सहस्रकोटीयुगधारिणे ओं नम इति ।
सञ्जय उवाच ।
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ २९ ॥
श्री भगवानुवाच ।
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ३० ॥
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ ३१ ॥
आर्ता विषण्णाश्शिथिलाश्च भीताः घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः । सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखास्सुखिनो भवन्ति ॥ ३२ ॥
अधिकश्लोकाः -
यदक्षर पदभ्रष्टं मात्राहीनं तु यद्भवेत् । तत्सर्वं क्षम्यतां देव नारायण नमोऽस्तु ते ॥
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेस्स्वभावात् । करोमि यद्यत्सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ॥
इति श्रीमहाभारते शतसहस्रिकायां संहितायां वैयासिक्यां अनुशासनपर्वान्तर्गत अनुशासनिकपर्वणि मोक्षधर्मे भीष्म युधिष्ठिर संवादे श्री विष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रम् नाम एकोनपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ।
इति श्रीविष्णुसहस्रनाम स्तोत्रम् ॥
Prefer the complete Hindi article?Read the original page